• محي‌الدين حكمت نيا، مدرس حوزه و دانشگاه
• دكتر سيدابوالقاسم حسيني، استاد دانشگاه علوم پزشكي مشهد
• حجت‌الاسلام محمد حسين پور، امام جماعت مسجد احمدي - مشهد

اشاره
از ديدگاه مكتب اسلام، واقعيت‌هاي موجود در جهان به دو دسته "شهود" و "غيب" تقسيم مي‌شوند. واقعيت‌هاي شهودي يعني آنچه با حواس مختلف قابل درك مي‌باشند و واقعيت‌‌هاي غيبي يعني آنچه به وسيله حواس، قابل مشاهده نيستند. در متون اسلامي، خداوند به عنوان شاخص‌ترين مصداق، و نبوت و قيامت نيز به عنوان بعضي از مصاديق "غيب" معرفي شده‌اند. خدا از هر پيدايي پيداتر است، ولي اطلاق لفظ "غيب"، بر خدا به علت ناديده بودن او با چشم ظاهري است.
با توجه به اين كه خداوند، قابل مشاهده نيست،‌ در قرآن مجيد و ساير متون اسلامي، با تاكيد بر آثار و آيات او، شناخت خدا را به وسيله بصيرت عقلاني، امكان پذير ساخته‌اند. اين راهكار به حدي كارآيي دارد، كه حضرت علي(ع) مي‌فرمايد: "من خدايي را كه نديده باشم عبادت نمي‌كنم". كاربرد اين روش براي آموزش توحيد به كودكان و نوجوانان، و به طور كلي به تمام جوامع بشري، جنبه حياتي دارد و مي‌توان آن را به عنوان قسمتي از آموش‌هاي عمومي الزامي براي دست يابي به رشد، معرفي كرد.

دكتر سيد ابوالقاسم حسيني استاد روان پزشكي دانشگاه علوم پزشكي مشهد

اشاره
در ساختار شخصيتي انسان دو فرآيند متفاوت و متضاد، فعاليت مي‌كنند كه هر دو ذاتي و غيراكتسابي مي‌باشند. فطرت داراي هدفهاي كمال گرايانه است، درصورتي كه شهوت نماينده انگيزه‌هاي غريزي مي‌باشد. تقويت يكي از دو جريان، موجب غلبه و حاكميت آن بر جريان ديگر مي‌گردد. بنابر آموزش‌هاي اسلامي براي دست يابي به حاكميت شخصيت، مادام العمر جنگي تمام عيار بين اين دو عامل وجود دارد، كه بنابه تعبير پيامبر اسلام(ص)، جهاد اكبر ناميده مي‌شود.
حالت ايده آل شخصيت در انسان برخوردار از خود كنترلي (متقي) جلب توجه مي‌كند، كه جريان شهوت تحت نفوذ و كنترل عقل فطري قرار مي‌گيرد. خداوند متعال انجام روزه را وسيله‌اي براي دست يابي انسان به خود كنترلي معرفي مي‌كند.